POLSAM | POLİTİK STRATEJİLER ARAŞTIRMA MERKEZİ
ESOGÜ Uluslararası İlişkiler Bölümü
İnternet, sosyal medya, televizyon ve radyoların artan kullanımıyla birlikte gerçekleşen küreselleşme, insanların bulundukları konum fark etmeksizin yaşanan olaylara daha duyarlı ve kitleler halinde tepki vermelerine neden olmuştur. Örneğin 2020’de ABD’de siyahi bir vatandaş olan George Floyd’un polis tarafından öldürülmesi tüm dünyada tepkilere neden olmuştu. Daha eskiye gidecek olursak, 2011 yılında Tunus’ta Muhammed Buazizi’nin zabıtaya tepki olarak kendini yakması ve ardından o dönem popüler olan Facebook sosyal medya sitesiyle insanların organize olması ve hükümete tepki göstermek için toplanmaları bunun bir örneğidir. Arap Baharını başlatan süreç sosyal medya ve internet kullanımının yaygın olmasıyla tüm dünya tarafından medya aracılığıyla duyulmuş, görülmüş ve şahit olunmuştur.
Günümüzde medya ve devlet dışı aktörlerin etkisi bu olgulara bağlı olduğundan, devletlerarası ilişkileri önemli şekilde etkileyebilmekte ve şekillendirebilmektedir. Artık devletlerin medya aracılığıyla çıkan bir sorunu ikili görüşmeler vasıtasıyla veya toplantılarda anlaşmalar yoluyla çözüyor olmaları gözle görülebilir bir uygulamadır. Medyanın artan gücü, elbette dezenformasyon ve algı operasyonları gibi sosyal mühendislik tehlikelerini beraberinde getirmiş, yanlış bilgi yoluyla toplum nabızlarını ölçmek, istikrarı ve güvenliği bozmak amaçları yaygınlaşmış, manipüle edilebilir hale gelmiştir. Avrupa’daki aşırı sağcı partilerin Türk ve İslam karşıtlığı propagandaları tam da bu şekilde insanların akıllarında yer edinebilmektedir. Günümüzde Avrupa’da bulunan ve Avrupa’ya turistik amaçlı giden birçok Türk vatandaşı bulunmaktadır. Türkiye’nin Avrupa’daki imajı vatandaşlarımızın ülkemizi temsil etmesi, kültürel etkileşimle diğer ülkenin vatandaşlarından etkilenmesi, devlet boyutunda dış politikayı da etkilemektedir. Bu şekilde girilen etkileşimler vasıtasıyla, özellikle spor ve turizm aracılığıyla pek çok Avrupa vatandaşı, yıllardır bildikleri Türklerin aslında anlatılandan daha farklı olduklarını idrak edebiliyorlar. Bu meselenin devlet ilişkilerine olumlu yönde yansıması da elbette kaçınılmazdır. 16 Ekim 2024 tarihinde T.C. Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı tarafından hayata geçirilen “Vatandaş Diplomat” projesi, bu etkileşim ve ilişkinin önemini göstermektedir. Yayımlanan Vatandaş Diplomat El Kitabı, yurt dışına çıkan Türk vatandaşlarının etkileşim içerisine girdiği insanlara Türkiye’yi tarihiyle, kültürüyle, dış politikasıyla ve insanıyla tanıtmayı amaçlayan bilgiler içermekte olup, yabancılara nasıl davranılması gerektiğinin de bir örneğini göstermektedir. Bu projeyle birlikte Türk vatandaşları, yurt dışına çıktıklarında ülkelerini temsil ettikleri bilincini kazanıp, adeta bir diplomat görevi yaparak kamu diplomasisi faaliyetlerine katkıda bulunmuş olacaklardır. Son yıllarda Avrupa’daki sosyo-kültürel ve yönetimsel değişimler, Türkiye açısından çok olumlu değerlendirilmese de bu projenin bilincinde olan vatandaşlar ile atılan adımların karşılıklı fayda vermesi planlanmaktadır. Proje Türkiye’nin Terör, Kıbrıs, 1915 Olayları, Ege Denizi sorunlarını da vatandaş bazında duyurarak bu konulardaki haklılığını anlaşılır kılma gayretini göstermekte olup, sosyal medya ve televizyonların dezenformasyonlarına karşı yürütülen açıklık ilkesini pekiştirmektedir.
Artan küreselleşmenin etkisi, diplomasiyi medyatik yolla değiştirerek bilinen klasik diplomasi faaliyetleri yerine daha kapsamlı kültürel, teknolojik ve toplumsal faaliyetlerle yapılan kamu diplomasisi esas alınmıştır. Dezenformasyon, algı gibi yıkıcı-bölücü yöntemlerle insanları manipüle etmenin önüne geçmek için alınan önlemler, uluslararası güvenliğe yönelik tedbirleri de geliştirmekte olup, devletlerarası iş birliğini de güçlendirebilmektedir. Devletlerin etkisinin kayıp olduğu düşünülen günümüz uluslararası sisteminde bu tür faaliyet ve projeler, devletlerin varlığını tazelemek için yapılan bir hatırlatıcıdır diyebiliriz.
Kaynakça
Ertürk, M. (2022). Thinking Digital Diplomacy in the Framework of Knowledge Management While Graving The Latest Technology with Insight. İslam Medeniyeti Dergisi, 8(50), 133–170. https://doi.org/10.55918/islammedeniyetidergisi.1216131
Toker, E. K., & Çağla, C. (2022). New public diplomacy, social media and Non-State actors. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 72, 92–108. https://doi.org/10.51290/dpusbe.1023068
Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı. (2024). Vatandaş Diplomat Projesi. Retrieved June 10, 2025, from https://www.iletisim.gov.tr/turkce/vatandas-diplomat
Fotoğraf: Anadolu Ajansı
