POLSAM | POLİTİK STRATEJİLER ARAŞTIRMA MERKEZİ
İskenderun Teknik Üniversitesi, Ekonomi ve Finans Bölümü
Türkiye ekonomisi sosyal, ekonomik ve siyasal bir süreçtir. Osmanlı döneminden başlayarak cumhuriyetin ilanı ile hızlı bir şekilde ilerleyerek küresel ekonomik sürecin şekillenmeye başlamıştır. Cumhuriyet yılları uzun ve yorucu geçmesine rağmen hızlı bir şekilde toparlanmayı başarmış ve insanları, üreticileri, işçilerin yeni haklara sahip olarak yeni döneme başlanmıştır. Cumhuriyet dönemi 1923 yılında İzmir iktisat kongresinde farklı bölgelerde sosyal, ekonomik alanlarda yaşanan olumsuzluklar üretim hacminin dar olması gibi etkenlerin ortadan kalkması için 1135 delegeyle beraber ortak karar ile karar verilmiştir. Karar sonucu yeni bankalar, tren yolları, yeni sanayiler ortaya çıkmasıyla beraber insanların vergi yükümlülüğünü azaltarak toprakları verimli hale getirmeye başlanmıştır. Toplum yorgun, nüfus ise bir o kadar azdır buna rağmen eğitim hayatının desteklenmesiyle beraber yeni zanaatkarlar ortaya çıkmıştır ve üretim hacmi inanılmaz genişlemiştir. Bu süreçte uygulanan ekonomik politikalar, küresel gelişmeler ve iç dinamikler Türkiye ekonomisinin yönünü belirlemiş, üretim yapısından ticaret ilişkilerine kadar geniş bir alanda köklü değişimlere yol açmıştır.
Türkiye ekonomisi Osmanlı döneminde dışa bağımlı ve yerli halkın gerek dini inancı gerek o dönemin padişahının gelirinden yerli halkının gelirinin fazla olmaması gerektiği düşüncesiyle bir türlü küçük işletmeler büyüyememiş üretim yapamamıştır ancak sona doğru dönemlerinde tarıma dayalı ve dışa bağımlı bir ekonomik yapı hâkimken, Cumhuriyet’in ilanıyla birlikte sanayileşme ve ekonomik bağımsızlık hedefi doğrultusunda önemli adımlar atıldığı görülmektedir. 1930’lu yıllarda benimsenen devletçilik anlayışıyla birlikte ekonomik kalkınmanın temelini oluşturmuştur. Bu dönemde kamu yatırımları ön planda tutulmuş ve sanayi altyapısının oluşturulmasına ağırlık verilmiştir.1950’lerden sonra ise bu durum tam tersi olmuştur özel sektör daha ön plana çıkmaya başlamıştır. 1960 sonrası devlet artık 5 yıllık kalkınma planları devreye sokmuştur. Bu dönemde sanayileşme hız azanmış ancak ekonomik büyümede dalgalanmalar devam etmiştir.
1980 sonra Türkiye de ekonomik istikrar, büyüme ve istihdamın artırmak adına 24 ocak kararlarını yayınlamakla beraber ihracata dayalı büyüme modeli benimsenmiş, dışa açık ekonomi politikalarıyla uygulanmaya başlanmıştır. Bu süreçte finansal serbestleşme hız kazanmış ve Türkiye küresel ekonomiye daha fazla bütünleşmiş olmuştur. Ancak 1990’lı yıllarda ekonomide gelişen dalgalanma, enflasyonun günden güne artması ve ekonomik krizler, ekonomik istikrarın sağlanmasında zorluklar yaratmıştır.
2001 ekonomik krizi, Türkiye açısından yeniden altyapının sağlamlaşması için ciddi bir dönüm noktası olmuştur ve sonrasında gerçekleştirilen yapısal reformlar ile mali disiplin sağlanmaya çalışılmıştır. Bankacılık sektöründe geliştirilen düzenlemeler ülke ekonomisinin güçlenmesine ve gelişmesine katkıda bulmuştur 2000’li yılların ortalarından itibaren büyüme oranlarında artış gözlemlenmiş, ancak bu büyüme büyük ölçüde dış kaynak girişine bağlı kalmıştır.
Son yıllarda ise bu durum değişmiştir küresel ekonomik dalgalanmalar, kur oynaklığın ve ekonomik dalgalanmalar, kur oynaklığı ve enflasyon gibi makroekonomik sorunlarla karşı karşıda kalmaktadır. Buna rağmen üretim yapısında çeşitli yapılanma, savunma sanayi ve teknoloji yatırımlarındaki artı gibi gelişmeler ekonomik dönüşüm sürecini devam ettiğini göstermektedir.
Bu çalışmada Türkiye ekonomisi farklı dönemlerde ele alınmıştır ve tarihsel süreçlerde farklı farklı problemler ortaya çıkmıştır. Ekonomik büyümenin sürdürülebilirliği açısından yalnızca kısa vadeli politikalar değil uzun vadeli stratejik adımlar da belirleyici olacaktır. Bu doğrultuda, üretim yapısının dönüştürülmesi ve ekonomik istikrarın alıcı hale getirilmesi temel öncelikler arasında yer almalıdır.
Kaynakça
ÇELEBİ, E. (2002). ATATÜRK’ÜN EKONOMİK REFORMLARI VE TÜRKİYE EKONOMİSİ. Doğuş Üniversitesi Derg.
ÇELİK, O., & ÇETİNER, S. (2019). TÜRKİYE EKONOMİSİNDE KALKINMA PLANLARI VE KALKINMA PLANLARINDAKİ SÖYLEM DEĞİŞİKLİKLERİ. Dergipark.
IŞIK, N., & DUMAN, E. (2012). 1929 Ekonomik Buhranı ve 2008 Küresel Krizi’nin TürkiyeEkonomisi Üzerindeki Etkiler. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi.
ÖZEL*, S. (tarih yok). ATATÜRK DÖNEMİ TÜRKİYE EKONOMİSİ. Dergipark.
Fotoğraf: Anadolu Ajansı
